INLEIDING

Peter Pollers


De grote romantische gevoelens als nostalgie, heimwee en “Sehnsucht” beleefden in de kunst wellicht hun hoogtepunt in de negentiende eeuw. We associëren ze met de landschappen van Caspar David Friedrich, de gedichten van Lord Byron of de opera’s van Wagner. In onze moderne wereld krijgen deze gevoelens al gauw iets potsierlijks, en bovendien dreigen ze de speelbal te worden van de reclame en de massamedia. De wereld is inderdaad ons dorp geworden, maar dan wel een dorp met alsmaar minder verhalen en geschiedenis. De voor “Sehnsucht Inc” geselecteerde kunstenaars pogen nieuwe deuren te openen en nieuwe verhalen te vertellen. Ze kiezen niet de weg van het vluchtige mediaspektakel, maar vertrouwen op de kracht van het zorgvuldig gecomponeerde of uitgekozen beeld.

De titel “Sehnsucht Inc” vraagt om wat uitleg. “Sehnsucht” is een erg beladen term die ook nauwelijks te vertalen valt. “Hevig verlangen” of “hunkering” komen nog het meest in de buurt. “Sucht”, daar kunnen we ons wel iets bij voorstellen, maar niet zelden raken we al bij “Sehn” het spoor bijster. Volgens een wijdverspreid misverstand is het eerste lid van de samenstelling “Sehnsucht” immers terug te voeren op het werkwoord “sehen” (zien, kijken). In werkelijkheid is dat woorddeel afgeleid van “sehnen” (vurig verlangen).

Maar laten we niet te gauw voorbijgaan aan dit misverstand. Misschien is het nog niet zo gek om zien en verlangen aan elkaar te koppelen. In de omgangstaal vinden we alvast tal van uitdrukkingen waarin dat gebeurt. We gebruiken “graag zien” voor “houden van”. We kijken ergens naar uit of zien iets helemaal zitten. Voor de catalogus van de tentoonstelling “Bestuifbegeerte” (2003) bedacht de dichter Peter Verhelst het prachtige woord “oogbolhonger”. Ook in de psychoanalyse worden zien en verlangen vaak in een adem genoemd, bijvoorbeeld in het concept van de “kijklust” (Schautrieb).

“Sehnsucht Inc” zou men kunnen vertalen als “Verlangen N.V.”. Incorporated betekent letterlijk echter ook nog zoiets als “belichaamd”. De titel van de tentoonstelling verwijst naar het ongrijpbare, mateloze verlangen dat in de kunst noodgedwongen veruitwendigd wordt in de concrete, eindige gestalte van het kunstwerk. Als lichamelijk geïncarneerd object kan het kunstwerk het verlangen onmogelijk totaal voldoen en dus tot stilstand brengen. In zijn symbolische waarde kan het hoogstens het verlangen gaande houden, en dan alleen nog bij de gratie van de blik van de toeschouwer. Ook de in deze tentoonstelling opgenomen kunstwerken zijn afhankelijk van uw aandachtige blik. Ik wens u dan ook veel oogbolhonger toe.


               

leeuw-vlaanderen  kolonie-weddingalden biesen